Başlıkta yeteri kadar yer olmadığı için sadece uyum sorumlularını uyardım. Aslında şöyle olmalıydı: Uyum sorumlusu! Avukat! Danışman! Adli (forensic) Muhasebeci! Ya sen adli bilişimci? Ya sen yolsuzlukla mücadeleye adanmış STK?! İş elden gidiyor! Tehlikenin farkında mısın?!

Haberi Bloomberg’den okuduk: Adını Çin ile yapılan ticaret görüşmeleri dolayısıyla ezberlediğimiz Beyaz Saray Ekonomi Müşaviri Larry Kudlow kendisine yöneltilen soru üzerine geçen Cuma (17 Ocak 2020), ilgilisinin FCPA olarak bildiği Yurtdışı Yolsuzluk Uygulamaları Yasası hakkında, “sorunun farkındayız, değerlendirmelerimiz devam ediyor, gerekenin yapılacağından milletimizin kuşkusu olmasın” mealinde bir şey söylemiş. Haberde atıf yapılan bir kitapta, aynı yasanın 2017’de Trump tarafından kaldırılmaya çalışıldığı da belirtiliyor.

Kudlow’un sorun diye bahsettiği ne? Amerikan şirketleri bu yasa (Foreign Corrupt Practices Act of 1977) yüzünden yurtdışında girişimlerini desteklemek amacıyla ilgili ülkenin yetkililerine rüşvet veremiyor. Bu da Amerikan girişimlerinin yurtdışı pazarlarda rekabet şansını yitirmesine yol açıyor. En büyük alıcının kamu olduğu ya da işin kamu otoritesinin verdiği ruhsatla, lisansla, yeterlik belgesiyle yapıldığı işleri ve ülkeleri düşünün. Kamunun ağır biçimde düzenlediği sektörleri aklınıza bir getirin. Ya da özelleştirmeler. İnşaat, enerji, silah, ilaç, tütün… Gelişmekte olan ülkelerde (Bu da nasıl bir hüsnü tabirdir?! Niye düzünden “az gelişmiş ülke” diyemiyoruz?) bu alanlardan ABD şirketlerinin dışlanmasına yol açan düzenlemeyi Trump yönetiminin iptal etmeye çalışması, tam da Trump yönetiminin yapmasını beklediğimiz bir şey. Ne yazık ki.

Ve fakat, burada -yine ilgilisinin bildiği- çok önemli bir detay var. Yasa sadece Amerikan şirketlerini ya da ABD yurttaşlarını, orada yerleşikleri vb bağlamıyor. Dünya ekonomisinin nominal olarak yaklaşık dörtte birini oluşturan ABD’de iş yapan ya da ABD’li şirketlerle iş yapan, dünyanın herhangi bir yerinde yerleşik her türlü teşebbüsü ilgilendiren bir yasa bu. Bir Amerikan şirketinin ithalatçısı, gümrük müşaviri, efendime söyliyeyim avukatı, taşeronu, odacısı da bu yasadaki sıkı rüşvet vermeme ve uyum yükümlülüklerine uymak zorunda.

Bu yasa gerekçe gösterilerek İspanyol bir şirketin ithalat ve dağıtım sözleşmesini feshettiği yerli bir ilaç şirketinin zararının hesaplaması için bir tahkim görüşmesinde uzman tanıklık yapmıştım.

Bu ne demek? FCPA- ve bunun Birleşik Krallık versiyonu, bütün yolsuzluk uyum programlarında telaffuz edilen ilk cümlededir. Uyum programının uygulandığı şirketin çalışanlarını teşvik edebilmek için, üstüne basa basa “Bunlara uymak zorundasınız. Nedenini, nasılını tartışarak vakit kaybetmeyelim” denir. Bu, yazının başlığıyla ilgili olan, Pazarlardan Haberlerin okuyucularını ilgilendiren kısmı. İş elden gidebilir.

Gel gör ki, asıl elden giden daha büyük bir şey. Kapitalizmin ve Batı egemenliğinin meşruluk gereksinimi ortadan kalkıyor. Her gün bir sınırın daha geçildiği, yıkılmaz sanılan bir yapının daha yıkıldığı bir sabaha uyanıyoruz. Yolsuzlukla mücadele, lafta da olsa, şekilde de kalsa iş gündeminin bir yerlerinde kendini hatırlatır, hiç değilse hesaba katılan bir risk unsuru olarak değerlendirilirdi.

2.153 milyarderin 4,6 milyar insandan daha fazla serveti olduğu bir sistemde yaşıyoruz. Neden? Çünkü kaynakları daha iyi dağıtan, daha ahlaki, daha özgürlükçü bir alternatifin olmadığına inandırıldık. Mevcut sistem, söylediğinden 40 kat daha fazla gazı havaya salan otomobiller üretiyor. İş yaptığı ülkelerde eli kanlı diktatörleri destekliyor. Deprem bölgesine inşaat yapıyor. İş kazasında ölene şehit diyor. Ve artık yolsuzluğunda meşru olduğu bir ortamda iş yapmak istiyor.

Cebi derin olan, bütün dünyanın ahlakını bozsun, ekonomisini, toplumsal yapısını tarumar etsin. Son çıkan ışığı kapatsın.

Bence olay şöyle:

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.