Distribütörlerin/bayilerin faturalarını kontrol etmek rekabet ihlali midir?

Bazen fiyatları incelemek, bazen yapılan indirim/promosyonları takip etmek amacıyla firmaların yeniden satıcıların faturalarını kontrol etmesi uygulamada sıklıkla karşılaşılan bir durum. Elbette yeniden satıcıların faaliyetlerini etkin bir şekilde sürdürmeleri ve ticari devamlılıklarını sağlamaları adına fatura kontrollerinin oldukça geçerli rasyonel gerekçeleri mevcut. Ancak tedarikçiler ile dağıtıcılar/yeniden satıcılar arasındaki ilişkide tarafların birbirine yakınlığı (örneğin distribütöre yönetici atanması) ve faturalar üzerindeki kontrol mekanizmasının dozunu aşması, Rekabet Kurumu’nun merceğine takılmasına sebep olabilir.

Cropped image of young businessman examining invoice through magnifying glass at office desk

Öyle ki, başta hızlı tüketim malları olmak üzere çok sayıda piyasada karşı karşıya kalabileceğimiz fatura kontrolü uygulamaları, distribütör ve perakendecinin satış fiyatını belirlemek veya verilen liste fiyatını uygulamayanlara müdahale etmek suretiyle rekabet kurallarını ihlal edebilir. Benzer şekilde, uygulamanın amacına bağlı olarak dağıtıcıların satış yapacakları bölgelere/müşterilere dair kısıtlamaların fatura kontrolleri aracılığıyla denetlenmesi gibi uygulamalar da rekabet kuralları açısından oldukça riskli.

Rekabet Kurulu da bir kararında, şikayet üzerine gıda ve gıda dışı tüketim mallarının üreticisi teşebbüsler hakkında benzer bir konu hakkında inceleme yapmış ve distribütörlere fiyat empoze edildiği iddiasını da içeren şikayetler akabinde söz konusu teşebbüsler hakkında soruşturma açmıştı. Distribütörler arasında fiyat dengesi sağlamak ve tüketicinin korunması amacıyla perakendecilerin ürünü pahalıya satmasını engellemek amacıyla fiyat belirlendiği savunulsa da, Kurul bu argümanları kabul etmeyerek bayilerin müşterilerine uygulayacakları ıskonto miktarının tedarikçiler tarafından belirlenmesini yeniden satış fiyatının tespiti olarak değerlendirilmişti.

Karara konu olayda, ıskonto miktarlarına uygunluk çeşitli yöntemlerle takip edilmekte, uymayanlara ise mal sevkiyatının kesilmesi gibi müeyyideler uygulanmaktaydı. Bayi yöneticileri tarafından takip edilen uygulamada, özellikle tek elden dağıtım anlaşmalarında tedarikçi tarafından bayi yöneticisinin atanması olağan bir uygulama olarak kabul edilse de, bayi yöneticisi aracılığıyla elde edilen bilgilerin kötüye kullanılmaması gerektiğine dikkat çekilmişti. Bu bakımdan, distribütör ile sağlayıcı arasında koordinasyondan sorumlu bayi yöneticisinin distribütörün faturalarını kontrol etmesi ilk bakışta ihlal olarak görülmese de, söz konusu kontrol mekanizmasının fiyatlara müdahale edilmesine yol açması durumunda ihlal olacağının altı çizilmiş ve teşebbüslere idari para cezası verilmişti.

Toparlamak gerekirse, tedarikçiler ile dağıtıcılar/yeniden satıcılar tedarikçi tarafından faturaların kontrol edilmesi yoluyla bayinin müşterilerine uygulayacağı ıskonto ve promosyon miktarının belirlenmesi yeniden satış fiyatının tespiti teşkil edebilir. Ancak tedarikçi ve distribütörün bayi yöneticileri aracılığıyla yakın ilişkide olması veya faturalarını kontrol etmesi doğrudan rekabet kurallarını ihlal etmeyecektir. Bu sebeple, söz konusu kontrol prosedürünün, her iki tarafın da elini kolunu bağlamadan, rekabet kuralları dikkate alınarak ticari gereksinimler çerçevesinde dizayn edilmesi en uygun yöntem olacaktır.

Reklamlar