Temmuz 26

Etiketler

Enerji mevzuatındaki kapsamlı değişiklikler neler getiriyor?

“Let us not go over the old ground,

but rather prepare for what is to come.”

Cicero (106 BC – 43 BC)[1]

6446 sayılı Kanun ve diğer bazı kanunlarda beklenen değişiklik nihayet yasalaştı. Uzun zamandır parlamentonun gündeminde olan değişiklikte enerji sektöründe tartışılan pek çok konu hakkında düzenlemeler yer alıyor. Bunlardan en önemlileri elektrik faturalarında yer alan aktif enerji bedeli dışında kayıp ve kaçak ve diğer bedellere ilişkin düzenleme, yerli kömüre dayalı elektrik üretiminde öngörülen teşvik mekanizması, yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üretiminde benimsenen yeni model ve nükleer enerji santrallarının inşaatına başlanabilmesi için getirilen bir takım düzenlemeler yer almakta. Bu yazıda bu temel değişikliklerin esasına için açıklamalarımız yer alıyor.

Öncelikle değinilmesi gereken konu kamuoyunda kayıp-kaçak olarak da bilinen ve Yargıtay’ın 21.05.2014 tarihli ve 2013/7-2454 sayılı Hukuk Genel Kurulu Kararı ile ortaya çıkan duruma yönelik getirilen düzenlemedir. Burada Yargıtay kararında ortaya konulan gerekçeler doğrultusunda EPDK tarafından tarife yapılmasına yönelik olarak ayrıntılı düzenlemeler getirilmekte, aktif enerji bedeli dışında tarife bileşenleri yasal zemine kavuşturulmakta ve bu bedellerin tüketicilerden tahsil edilmesi yasa ile düzenlenmiş olmaktadır. Burada dikkat çekici olan, 6446 sayılı Kanuna eklenen bir geçici madde ile kesin hüküm halini almamış olan ve devam etmekte olan hukuki süreçler ile ilgili de bu hükmün geçmişe dönük olarak uygulanacağınınım düzenleme altına alınması.

İkinci olarak, mevcut YEKDEM rejiminden farklı olarak, yenilenebilir enerji sahalarının belirlenmesi, bu sahalar ile ilgili olarak bağlantı kapasitesinin TEİAŞ tarafından sağlanması ve bu sahalarda elektrik üretim tesisi kurmak isteyenlerin üst sınırı 5346 sayılı Kanunda[2] belirlenen feed-in tariff seviyeleri olmak üzere elektrik satış fiyatı üzerinden sunacakları teklif neticesinde ortaya çıkacak olan fiyattan elektriğin kamu tarafından satın alınmasını öngören bir model getirilmektedir. Modele ilişkin detaylar ise Bakanlığın çıkaracağı yönetmelik ile tespit olunacaktır. Burada saha bazında sahaların verimlilik durumlarına göre farklı fiyatların oluşacağı dikkate alındığında daha optimal bir sisteme geçildiği ifade edilebilir. Ancak, yapılacak ihalelerin ve seçim sürecinin şeffaf olması gerektiği açık. Bu alanlarda kurulacak üretim tesislerinde yerli aksam kullanılmasının da zorunlu hale getirilmesi getirilen değişiklik ile öngörülüyor.[3] Burada dikkat edilmesi gereken husus YEKDEM’in bu sürece paralel olarak hayatını devam ettirdiği. Hatta değişiklik ile geçtiğimiz Mayıs ayında YEKDEM santrallarına sağlanan dengeleme ve yan hizmetler muafiyetlerinin kaldırılmasına ilişkin yönetmelik değişikliği[4] da yasal zemine kavuşturuluyor ve bu gibi hususlarda kanun ile EPDK’ya açık yetki tanınıyor. Mevcut YEKDEM bakımından getirilen yenilik çoklu başvurularda TEİAŞ tarafından yarışmanın katkı payı bazında değil I sayılı Cetvel’de belirlenen fiyatlar üzerinden en düşük fiyatın teklif edilmesi esasına göre yapılacak olması. Bu arada lisanssız elektrik üretiminde de 1 MW altı rüzgâr ve güneş projeleri bakımından yönetmelik ile getirilen düzenlemelerden[5] pay devri yasağına ve dağıtım ve görevli tedarik şirketleri bakımından bu alandaki faaliyetlerin sınırlandırılmasına yönelik hükümler de yasal zemine bu değişiklik ile kavuşturuluyor.

Değişiklik ile getirilen bir diğer düzenleme özellikle nükleer santral inşaatı ile ilgili. Santral sahasında bulunan Kıyı Kanununa tabi yerler ile zeytinlik statüsünde olan yerler nedeniyle geciken inşaata başlama çalışmaları, nükleer santrallar bakımından bu kanunların ilgili hükümlerinden istisna getirilmesi suretiyle aşılmakta. Ayrıca nükleer santral sahalarında yapılacak yapılar hakkında da yapı denetimine ilişkin istisna ve kolaylıklar öngörülmekte. Nükleer santral inşaatları ve lisanslama süreci ile ilgili getirilen bir diğer kolaylık ise nükleer enerji tesisleri için inşaata ilişkin yapı ruhsatı, izin, onay, lisans, ruhsat ve benzeri belgeler ile sahanın mülkiyet veya kullanım hakkının elde edildiğine ilişkin belgelerin üretim lisansı verildikten sonra temin edilmesine olanak sağlanması. Diğer üretim tesisleri bakımından bu belgeler ön lisans süresi içerisinde temin edilmesi gereken belgeler.

Uzun süredir ülke gündemini işgal eden yerli kömüre teşvik bakımından da değişiklik ile yeni bir model öngörülüyor. Bu çerçevede, EÜAŞ ile bağlı ortaklıklarına ait varlıkların veya bu bağlı ortaklıkların hisselerinin yenilenebilir enerji kaynakları veya yerli kömüre dayalı elektrik üretim tesisi kurulması amacıyla özelleştirilmesi halinde yeni model geliştirilmiş durumda. Buna göre, ÖİB bu kapsamda istekliler arasında Elektrik Satış Anlaşması için geçerli olacak fiyatın belirlenmesi noktasında pazarlık veya pazarlık ve açık eksiltme usulüne göre yarışma yapacaktır. Yarışma sonucunda elektriği en düşük bedelle satmayı öngören istekli ile Elektrik Satış Anlaşması imzalanacak ve varlıklar veya hisseler bedel alınmaksızın teklif sahibi ile EÜAŞ arasında devir sözleşmesi imzalanacaktır. Sürece ilişkin usul ve esaslar ihale öncesi Bakanlık tarafından ÖİB’e bildirilecektir.

Yapılan değişiklik ile getirilen en önemli yenilikler bunlar olmakla birlikte diğer pek çok konu da bu değişiklik ile çözüme kavuşturulmuştur. Örneğin elektrik piyasasında ön lisans süresince doğrudan veya dolaylı pay devrinin yasak olmasından kaynaklanan sıkıntı bu konuda getirilecek istisnalarda EPDK’ya geniş bir yetki verilerek çözülüyor. Bu arada EPDK’nın 9 olan Kurul üye sayısı 7’e düşürülüyor. Bu ise zaten boş olan iki üyeliğe atama yapılmayacağı anlamına gelmekte. LPG piyasasında teknik kriterlere aykırılıkta ilk aykırılıkta lisans iptali yerine fiilin lisans süresi boyunca üçüncü kez tekrarı halinde öngören bir modele geçiliyor. Doğal gaz piyasasında depolama yükümlülüğü ve dağıtım bölgeleri, kömüre bağlı metan gazının değerlendirilmesi, maden ruhsatlarının bölünmesi, rüzgâr ve güneş lisans başvuruları bakımından ölçüm verilerine ilişkin süreler ile ilgili de değişiklik ile yeni hükümler getiriliyor.

Yapılan bu kapsamlı değişiklik sonrasında sektörde yaşanan pek soruna ve tartışılan konulara ilişkin öngörülebilirlik artmış durumda. Özellikle yerli kömür teşvikleri, değişen yenilenebilir destekleme sistemi, nükleerde inşaatın önünün açılması ve kayıp-kaçak konusunun yasal zemine kavuşturulması gibi benzeri konularda getirilen düzenlemeler ile değinilen süreçlerde bir hızlanma da söz konusu olacaktır. Diğer bir deyişle, yerli kömürün elektrik üretimi için kullanımında artış, rüzgâr ve güneş santrallarını devreye almada bir hızlanma, nükleerde inşaata başlanması önümüzdeki süreçte takip edeceğimiz gelişmeler arasında yer alacak gibi gözüküyor.

[1]Olup bitmişin üzerinde durmayalım, artık olacak olana hazırlanalım.” Çiçero (106 MÖ – 43 MÖ)

[2]Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun

[3] Bilindiği üzere mevcut YEKDEM sisteminde yerli aksam kullanımı zorunlu olmayıp kullanılması halinde ilave feed-in tariff söz konusu olmaktadır.

[4] 29 Nisan 2016 tarih ve 29698 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan; Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Belgelendirilmesi ve Desteklenmesine İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmelik

[5] 23 Mart 2016 tarih ve 29662 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan; Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik

Reklamlar