Avrupa Enerji Birliği’nde son durum

“I believe that walls and fences have no place in an EU Member State.”

Jean-Claude Juncker

Strasbourg, 9 September 2015

Lüksemburg Eski Başbakanı ve Avro Grubu eski Başkanı Jean-Claude Juncker liderliğindeki AB Komisyonu’nun 1 Kasım 2014 tarihinde göreve başlamasının ardından AB Komisyonu bu yeni dönemde Juncker Komisyonu olarak anılmaya başladı ve Juncker Komisyonu göreve başlar başlamaz, Komisyon’un 2015 Çalışma Programı’nı hazırlamaya koyuldu. Çalışma Programı tıpkı seçim çalışmalarında yer verildiği gibi on nokta daha doğrusu on “öncelik” üzerine odaklanmıştı. İşte bu on öncelikten üçüncüsü de “İleriye Dönük İklim Değişikliği Politikası ile birlikte Dirençli bir Enerji Birliği” idi.

Bu kapsamda, 25 Şubat 2015 tarihinde AB Komisyonu “İleriye Dönük İklim Değişikliği Politikası ile Dirençli bir Enerji Birliği için Çerçeve Strateji” belgesini

Maroš Šefčovič at the podium

Maroš Šefčovič at the podium

yayımladı. Bu Çerçeve Strateji enerji güvenliğinin, dayanışmasının ve güveninin sağlanması, tam bütünleşmiş enerji iç pazarının oluşturulması, enerji tüketiminin azaltılmasına katkı sağlaması adına enerji verimliliğinin sağlanması, araştırma, inovasyon ve rekabet gücü için Enerji Birliği ve ekonominin dekarbonize edilmesi olarak beş hedeften oluşmakta. Son kısmında ise yapılacaklar listelenmiş ve yol haritası da eklenmiş.

Yayımlanan bu Çerçeve Strateji’nin ardından tam 9 ay sonra o zamandan bu yana kat edilen gelişmeyi görmek adına “State of the Energy Union” adı altında sayıca oldukça çok dokümanı kapsayan bir paket, enerjiden sorumlu Başkan Yardımcısı Maroš Šefčovič’in konuşması akabinde kamuoyuna sunuldu. Bu paket organizasyon olarak esasında üç bölümden oluşmakta. İlki Çerçeve Strateji’de yer alan 5 öncelikli hedefi kapsayan ve her birine ayrı başlıklar halinde yer veren bölümdür. Bu beş başlığa ek olarak bir de “Enerji Birliği’nin hayata geçirilmesi” başlığı da bu bölümde yerini almış. Bu altı başlık altında hem bu zamana kadar kaydedilen gelişmeler hem 2016 yılında faaliyet gösterilecek önemli alanlar hem de üye ülkeler nezdinde, bölgesel ve AB seviyesinde takip edilen politikaların sonuçları kamuoyu ile paylaşılmış. Bu kısma ait eklerde de 2017 yılında bir bütün haline getirilecek olan ülkesel enerji ve iklim planlarının nasıl hazırlanması gerektiği birer birer anlatılmış ve güncellenmiş yol haritası da yerini almış.

Paketin ikinci kısmında “çok teknik” olarak adlandırabileceğimiz bir belge yer almakta. Bu belge gelecekte üye ülkelerin ve birliğin bir bütün halinde enerji politikalarını nasıl hayata geçireceğine dair göstergeler içermekte. Üçüncü kısım ise iki taraflı ve yoğun müzakerelerin sonucu meydana gelen  28 ülke hakkında birbirinden ayrı analizlerinden oluşmakta. Bir de bu bölümlere istinaden “Eşlik Eden Dokümanlar” kısmında da elektrik ve doğalgaza ilişkin ortak çıkarlara yönelik 195 altyapı projesinin listesi, doğal gaz ve elektrik fiyatları Avrupa istatistiklerine ilişkin düzenleme teklifi, İklim Eylem İlerleme Raporu, Enerji Verimliliği İlerleme Raporu, AB Enerji Güvenliği Stratejisi Uygulama Raporu, Enerji Tüketici Trendi 2010-2015, Nükleer Güvenliği Direktifi Uygulama Raporu ve AB’deki Acil Durum Petrol Stoklarına Genel Bakış belgeleri ve ekleri yer alıyor.

Šefčovič bu paket ve içeriğindeki belgeler doğrultusunda AB ve üye ülkeleri hareketli bir 2016 yılının beklediğini, Enerji Birliği şemsiyesi altında yapılması için söz verilen tüm faaliyetlerin %90’ının 2016’da tamamlanacağını ve Şubat 2016’da arz güvenliğine ilişkin bir başka paketin daha kamuoyu ile paylaşılacağını da belirtmiş. Özellikle Ukrayna krizinin ardından meydana gelen siyasi gelişmeler doğrultusunda arz güvenliği sebebi ile Enerji Birliği’nin AB için önemi daha da artmaya başladığı için, yayımlanacak bu paketin önemli hususlar içereceği muhakkak.

Türkiye ise 25 Şubat 2015’de Çerçeve Strateji’nin yayımlanmasının ardından 16 Mart 2015 tarihinde hem Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın hem de AB Komisyonu’nun internet sitelerinde yayımlanan AB – Türkiye ortak deklarasyonu ile Enerji Birliği’nin bir parçası olduğunu göstermiş oldu. Bu deklarasyonda Türkiye’nin Orta Doğu ve Hazar Bölgesi ile AB enerji piyasaları arasında doğal bir enerji köprüsü ve enerji merkezi olduğu, Türkiye’nin enerji merkezi olmasının hem Türkiye hem de AB‘nin yararına olduğu vurgulanmış ve iki taraf da rekabetçi enerji piyasalarının varlığını sağlamak için enerji kaynaklarının güvenliği ve çeşitlendirilmesi hususlarında işbirliği yapma iradelerini ortaya koymuşlar. Bu kapsamda her yıl bir kez ilgili bakanlıklar nezdinde Yüksek Düzeyli Enerji Diyaloğu gerçekleştirileceği kararlaştırılmış.

Ayrıca, Hazar Bölgesinden Avrupa’ya doğalgaz getirilmesini sağlayarak Avrupa enerji arz güvenliği ve çeşitliliğini temin edecek altyapı projelerini kapsayan Güney Gaz Koridoru’nun (Southern Gas Corridor) bir parçası olan Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı’nın (TANAP) hem Türkiye hem de AB için büyük öneme sahip olduğu belirtilmiş ve bu durum Çerçeve Strateji’de geçen “önemi gittikçe artan enerji üreticisi ve transit ülkelerle stratejik enerji ortaklıkları kurma” taahhüdü kapsamında değerlendirilmiş.

Sonuç olarak, Ukrayna krizinden sonra Türkiye ile Rusya arasındaki ilişkilerin de gerilmesi, AB ve Türkiye’yi enerji konusunda birbirine daha çok yakınlaştırmakta. Bu sebeple, AB’nin enerji arz güvenliğini sağlayacak ve enerji kaynaklarını çeşitlendirecek projelerin aynı zamanda Türkiye’nin enerji merkezi olmasına katkıda bulunması ve deklarasyonda belirtildiği gibi AB’ye üyelik sürecinde de bir destek oluşturması bekleniyor. Hükümet Programı’nda da TANAP Projesi’nin yeni dönemde hayata geçirileceği (ki Başbakan Ahmet Davutoğlu 2018’i hedef göstermişti), ayrıca Trans Adriyatik Doğal Gaz Boru Hattı (TAP) ve Irak-Türkiye Doğal Gaz Boru Hattı Projeleri ile de gaz alışının gerçekleşeceğinin belirtilmesi Türkiye’nin yakın zamanda Enerji Birliği’ni sağlamadaki rolünün öneminin artacağını bize göstermekte.

Yararlanılan kaynaklar:

  1. http://www.euractiv.com/sections/eu-priorities-2020/juncker-defines-10-priorities-eu-seeks-inter-institutional-support
  2. http://ec.europa.eu/priorities/energy-union/state-energy-union/index_en.htm
  3. https://ec.europa.eu/commission/2014-2019/arias-canete/announcements/eu-turkey-high-level-energy-dialogue-and-strategic-energy-cooperation_en
  4. https://www.akparti.org.tr/english/haberler/davutoglu-tanap-project-to-be-completed-before-2018/80960#1
Reklamlar