JLR neden “Doğu Detroit” i Seçti?

Doğrudan rekabet kuralları ile ilgili olmamakla birlikte, doğrudan yabancı yatırımları (FDI) ve bu arada fabrikalarını kurmak için uygun yer arayan otomotiv firmalarını çekmek isteyen ülkelerin yaptıkları rekabeti ve firmaların yatırım kararlarını verirken dikkate aldıkları hususları irdeleyen ilginç bir makalenin çevirisini bilgilerinize sunuyoruz. Yazı Jesse Snyder tarafından kaleme alınmış ve “autonews.com” adlı web sayfasında 17 Ağustos 2015 tarihinde yayımlanmış. Konu, doğrudan yabancı yatırımların çekilmesi hususunun sürekli gündemde olduğu Türkiye bakımından da önemli ve makalenin içeriğinde çıkarılacak dersler mevcut.

 JLR neden “Doğu Detroit” i Seçti?*

Jaguar Land Rover’ın, geçen hafta, Nitra modeli için bir sonraki montaj fabrikası olarak Slovakya’yı seçmesi, ABD, Meksika ve Polonya’da umutları yerle bir etti.

Slovakya seçimi başka bir “düşük ücret” seçimi miydi?

Pek değil.

Elbette Slovakya’daki ücretler ABD ya da Meksika’ya, hatta belki Polonya’ya göre daha düşük olabilir. Ancak buna odaklanmak daha büyük bir noktayı gözden kaçırmamıza sebep olabilir.

Otomotiv endüstrisi küresel imalat denkliğinin (global manufacturing parity) eşiğinde bulunuyor. Eğer bir üretim tesisine bir milyar ABD dolarından fazla yatırım yapıyorsanız, bugünün işgücü maliyetlerinden çok daha fazlasını önemsemeniz gerekir. Montaj fabrikalarının amortisman süreleri çok uzun yıllara yayılmakta ve tesisler nesiller boyu faaliyet göstermektedirler.

Yaşam boyu verimlilik, bugünkü ücretlerden daha önemli bir parametre halindedir. Yirmi yıl içinde, Slovakya’daki ücretler Avrupa seviyelerine ulaşacaktır.

Tesisin kurulacağı yer ile ilgili başka neler dikkate alınır? Kalifiye ve üretken işgücü? Mevcut bir tedarikçi portföyü? Peki ya içeriye ve dışarıya yönelik lojistik maliyetleri? Yüksek gümrük vergileriyle karşılaşmaksızın önemli pazarlara erişim? Teknoloji desteği? İstikrarlı bir döviz kuru?

Bundan on yıl önce olsaydı, Slovakya Jaguar Land Rover’ın alaşım yapılı lüks “Cross-over” tipi araçları üreteceği bir tesise ev sahipliği yapamazdı.

2004’te, Slovakya’nın ve diğer dokuz ülkenin Avrupa Birliği’ne katıldığı hafta, Slovakya’daydım. Volkswagen’in Bratislava fabrikası, ülkenin tek montaj tesisiydi. Ama E58 otoyolundan kuzeye 30 mil ileride Trnava’da, bir inşaat ekibinin, PSA Peugeot Citroen tesisinin üçüncü duvarını diktiklerini görmüştüm.

O ziyaretimde, Zilina’yı ziyaret etmedim çünkü Karpat Dağları’nın arasından geçen Zilina yolu yol dar ve virajlıydı.

İki yıl sonra, bir bakanın ulusal kalkınma bütçesinin iflası pahasına bir otoyol yapmasının ardından Kia fabrikasını Zilina’ya kurdu. Slovakya’lı bakan işinden kovuldu ancak Kia ile olan anlaşmaya sadık kalındı.

Şimdi, Doğu Avrupa bir otomotiv merkezi haline gelmiş durumda. Slovakya ise kıyıda köşede değil Polonya, Macaristan ve Çek Cumhuriyeti ile birlikte Doğu Detroit’in tam da merkezinde. Çoğu Amerikalı Detroit’i otomotiv sektörünün merkezi olarak düşünür. Oysa geçen yıl 330 milyon nüfuslu ABD 11.5 milyon hafif araç üretirken, Slovakya 5.4 milyon nüfusu ile bir milyon araç üreterek, dünyanın kişi başına en yüksek oranını yakaladı. Slovak üretkenliğini yakalamak için, Amerikalıların 60 milyon daha araç üretmesi gerekiyor.

Doğu Detroit, on yıl öncesinde 9 olan montaj fabrikası sayısını 14’e çıkarmış durumda ve bunların hepsi 250 mil yarıçapında bir alan içerisinde bulunuyor. JLR’ın yeni fabrikası ile bu sayı 15’e çıkacak. Bunların bir çoğu senelik 250,000 adedin üzerinde araç üretme kapasitesine sahip. Ukrayna, Slovenya, Romanya, Avusturya ve Almanya sınırında bulunan diğer montaj fabrikaları ise bu rakamların dışında.

Yeni yüzyılın başından itibaren Çekler, Slovaklar, Polonyalılar ve Macarlar, Doğu Detriot olabilmek adına, yollar ve elektrik ve doğal gaz gibi zorunlu alt yapı tesisleri inşa ettiler, eğitim sistemlerini güçlendirdiler ve büyük teşvik mekanizmalarını hayata geçirdiler.

Şimdilerde, JLR’nin Slovakya’yı seçmesindeki tek sebep düşük işgücü maliyetleri değil; aynı zamanda gümrük vergilerinin söz konusu olmadığı AB coğrafyası, güçlü tedarik olanakları, kalifiye ve üretken işgücü, düşük lojistik maliyetleri, yerleşik altyapı ve Euro bölgesi içerisinde imalat yapıldığı için düşen kur riskleri.

Kısacası, otomobil üretiminde yeni denge bu şekilde.

* http://www.autonews.com/article/20150817/OEM01/308179988/why-jlr-picked-detroit-east?cciid=email-autonews-weekly

Reklamlar