“Zararın yansıması” savunması dikkate alınmadı

AB Komisyonu 2007 yılında vermiş olduğu karar ile aralarında ABB ve Alstom’un da bulunduğu bazı teşebbüslerin kartel içerisinde olduğuna karar vermişti. Karara göre, kartel 1988-2004 yılları arasında aktif olarak GIS* (Gas insulated switchgear) piyasasında pazar paylaşımı, fiyat sabitleme, önemli piyasa bilgilerinin paylaşılması gibi yöntemlerle yürütülmekteydi. Kartel mensubu teşebbüsler, özellikle elektrik sistemi transformatörlerinde kullanılan ekipmanlardan olan GIS’lerin satışında kendi aralarında pazarı paylaşmış, fiyatı belirlemiş, aralarında bilgi paylaşmış ve bunu koordineli bir şekilde yaparak bir kartel oluşturmuşlardı. AB Komisyonu bunu tespit etmiş ve diğer kartel üyelerine de çeşitli miktarlarda olmak üzere Alstom’a EUR 11.475.000 para cezası vermişti. Kartel üyelerinden ABB ise Komisyon ile tam bir işbirliği içinde olmak sayesinde kartel mensubu olmasına rağmen ceza almamıştı.*

indir (1)Diğer taraftan, rekabet hukukunun genel kabul görmüş uygulamasında, rekabet ihlalinden zarar görenlerin zararlarının tazminini talep etme hakları (damage claim) bulunmakta. Hatta AB seviyesinde, rekabet ihlalleri kaynaklı bireysel zararların tazmini bakımından etkin ve uyumlu bir sistem kurulabilmesi maksadıyla da 2014/14 sayılı Direktif yürürlüğe konulmuş durumda. Bu çerçevede, Hollanda’lı iletim şirketi zararlarının tazmini maksadıyla Alstom’u Gelderland Bölge Mahkemesi’nde dava etti ve mahkeme 10 Haziran 2015 tarihinde verdiği karar ile Alstom’un mağdur iletim şirketine zararlarının tazmini için EUR 14,1 milyon ödemesi gerektiğine hükmetti. Mahkeme, Alstom tarafından ileri sürülen fiyatın yansıması savunmasını (passing-on defence) da yerinde görmedi. Kararında, kartelin mağduru iletim şirketinin aşırı-tazminat kazanmasının makul sayılamayacak bir durum olmadığını belirten mahkeme, yüksek fiyatları ödeyen ve asıl mağdur olarak kabul edilebilecek olan iletim şirketinin müşterilerinin teker teker tazminat yoluna gitmesinin oldukça güç ve ihtimal dışı olduğunu, ayrıca bu tazminatın iletim şirketinin müşterilerine ilerisi için daha düşük fiyat olarak yansıyacağını ortaya koydu.

Burada iki husus verilen mahkeme kararı bakımından hayati önemi haizdir. Birincisi kartel mağdurları bakımından aşırı-tazminata (over-compensation) hükmedilip hükmedilemeyeceği, ikincisi ise zararın yansıması savunmasının hangi hallerde kabul göreceği.

Birinci konuyu başka bir yazımıza bırakarak, ikinci konuyu ele alırsak, Direktif ile zararların tazminine ilişkin hükümler getirilmekle birlikte, hangi durumlarda ihlali ile zarara neden olan firmanın “passing-on defence” ileri sürebileceği de belirtilmiş durumjda. Direktif’in “Passing-on defence” başlıklı 13. maddesi aşağıdaki şekildedir:

“Article 13Passing-on defenceMember States shall ensure that the defendant in an action for damages can invoke as a defence against a claim for damages the fact that the claimant passed on the whole or part of the overcharge resulting from the infringement of competition law. The burden of proving that the overcharge was passed on shall be on the defendant, who may reasonably require disclosure from the claimant or from third parties.”

Netice itibariyle, zararın yansıması savunması AB hukukunda kabul edilen bir müessese olmakla birlikte bu savunma her zaman başarılı olamamakta. Somut olay, kartel üyelerinin ortaya çıkan zararı birden çok kereler ödeme yükümlüsü olmadıklarına ancak rekabet kuralları ihlal edilerek elde edilmiş kazanımları da muhafaza etmemeleri gerektiğine işaret ediyor. Zira TenneT müşterilerinin bu zararın tazmini hususunda harekete geçmeleri ihtimal dâhilinde olmadığından ortaya çıkan zararın da Alstom tarafından karşılanması gerekiyor.

Diğer taraftan, TenneT aynı konu ile ilgili olarak kartel üyelerinden bir diğeri olan ABB aleyhine de dava açmış ve Arnhem-Leeuwarden Temyiz Mahkemesi gördüğü davada ABB tarafından ileri sürülen zararın yansıması savunmasını kabul etmiştir. Temyiz Mahkemesi’nin kararı Direktif hükmüne dayanmakta ve buradaki hükümle uyum içerisinde. Tabiatıyla, konu hakkında son sözü Hollanda Yüksek Mahkemesi söyleyecek. TenneT aleyhine olan Arnhem-Leeuwarden Temyiz Mahkemesi kararını Yüksek Mahkeme’ye taşımış durumda.

* Gas insulated switchgear elektrik iletim sistemlerinde kullanılan ve elektrik akışını kontrol etmeye yarayan anahtarlama aksamları olarak kısaca tanımlanabilir.

**Comission Decision of relating to a proceeding under Article 81 of the EC Treaty and Article 53 of the EEA Agreement, Case COMP/F/38.899 – Gas Insulated Switchgear

Reklamlar