AB’den ilaç şirketlerine ceza

Bu soruşturma daha yeni açılmamış mıydı diye düşünürken, ilk haberini neredeyse iki yıl önce yazdığımı fark ettim. Zamanın bazen her şeyin ilacı olmadığını hatırlayıp, hatta bazen Rekabet Otoritelerinin piyasadaki sorunlara müdahale etmeleri için illa şirketlerin kapısını çalmalarını beklemek yerine, bazı sinyallerini dikkate almak gerekir diye düşündüm.

ff_patents_fAB Komisyonu iki yıl önce, jenerik ilaçların piyasaya girişini engellemek amacıyla anlaşma yaptıkları iddiasıyla ilaç üreticilerine soruşturma başlatmıştı. Açılan soruşturmalar bununla da sınırlı değil, benzer ihlaller Johnson & Johnson ve Novartis gibi üreticilerin de başını ağrıtmıştı. Bu kez ise Servier başta olmak üzere altı üreticiye toplamda €427.7 milyon para cezası verildi.

Sebebine gelirsek, rekabet politikalarından sorumlu üye Joaquín Almunia’nın verilen cezayla ilgili ifadesi, kararın gerekçesi hakkında fikir verebilir: Servier sistematik olarak her bir rekabetçi tehdidi pazarın dışında tutmak yönünde bir strateji içerisindeydi. Böyle bir uygulama açıkça rekabete aykırı ve aynı zamanda bir kötüye kullanma… Bu uygulamalar ayrıca doğrudan hastalara, ulusal sağlık sistemlerine ve vergi mükelleflerine zarar vermekte.

Almunia’nın da bahsettiği gibi, cezanın sebebi yalnızca Servier ile diğer jenerik rakipler arasındaki rekabete aykırı anlaşmaya değil, aynı zamanda Servier’in kötüye kullanma eylemlerine de dayanıyor. Bunun en bariz örneğini de, Servier’in sahip olduğu en gelişmiş teknoloji patentinin birçok jenerik üreticiyi kontak kapatmaya zorlaması ve pazara girişlerinin ve dolayısıyla hastalara daha ucuz ilaçların ulaşımının engellenmesi oluşturuyor.

Her ne kadar patent haklarına sahip olmak gayet doğal ve tabi yasal da olsa, bu hakkın rakip teknolojiyi ortadan kaldırmak ve daha ucuz ilaç üreten şirketleri pazardan çıkarmak amacıyla kullanılmaması gerektiği, kararda altı çizilen hususlardan biri. Böyle bir kararın sinyalini veren en bariz kaynak da, Komisyon’un bu piyasada var olan en temel yapısal problemlerden biri olarak daha ucuz ilaçlara yönelik giriş engellerini gösterdiği ilaç sektör araştırmasıydı (Hatırlatalım, Türkiye’de Rekabet Kurumu da yürüttüğü sektör araştırması sonucu bu piyasa hakkında “jenerikler pazara girerken orijinal ilacın marka bilinirliği gibi çok ciddi pazara giriş engelleri ile karşı karşıya kalmaktadır” sonucuna varmıştı).

Bu kararın bir diğer yansıması, ihlalden etkilenen kişi ya da kurumların konuyu mahkemelere taşıyarak tazminat talep edebilecek, hatta ediyor olmaları. Yani Türkiye’de de bu yönde muhtemel bir cezanın, rekabet kurallarındaki “tazminat” meselesinin bariz bir örneği olabileceğini de unutmamak gerek.

Karar hakkında detaylı bilgiyi buradan okuyabilirsiniz.

Reklamlar