Avrupa Birliğinden İlaç Şirketlerine Ceza

Geçtiğimiz sene bu zamanlar, jenerik ilaçların piyasaya girişinin engellenmesine yönelik olarak Avrupa Komisyonu’nun açtığı soruşturmalardan bahsetmiştik. Birçok yazımızda da, ilaca ilişkin adımların Türkiye’deki etkileri ile bu etkilerin mehazı olan AB’deki durumu dile getirmiştik. Şimdiyse, Komisyon’un yeni açıklamış olduğu bir kararla bazı ilaç şirketlerine yüksek miktarda ceza verdiğini gördük, konunun hassasiyeti bakımından yazmaya ve okumaya değer bulduk.

door-lock1Türkiye’de de faaliyetleri bulunan iki ilaç şirketi Johnson & Johnson ile Novartis, yapmış oldukları anlaşma gereğince daha ucuz jenerik ilaçların piyasaya girişlerini engelledikleri gerekçesiyle soruşturma altındaydı. Komisyon’un açıklamasına göre, J&J’a €10,8 Milyon, Novartis’e €5,5 Milyon olmak üzere para cezası verildi.

Cezaların arka planına bakıldığında; Türkiye’de geçtiğimiz yıllarda yürütülen ilaç sektör araştırmasını hatırlayacaksınızdır. Öncesinde Avrupa’da başlatılan araştırma, ilaç teşebbüslerinin piyasadaki uygulamaları hakkında bazı yapısal sorunların bulunduğu ve bu sorunlardan en önemlilerinin de jenerik ilaçların piyasaya girişi noktasında yoğunlaştığını göstermişti. Ulaşılan sonuçlardan bir diğeri de, piyasadaki rekabet incelemelerin derinleşmesi gerekliliğiydi. Bu soruşturmadaki esas konu ise, tarafların bağlı şirketleri tarafından 2005 yılında, kanser tedavisinde kullanılan ağrı kesici jeneriklerin piyasaya girişinin geciktirilmesine yönelik bir anlaşma yapılmasıydı.

Novartis’in bağlı şirketi olan Sandoz tarafından, söz konusu ilacın jeneriği üretilmekteydi. Ancak J&J, 1960lardan bu yana ürettiği ilacın koruma süresi sona ermeden evvel jeneriğinin piyasaya sunulmasını engelleme yönünde adım attı ve Sandoz ile J&J bağlı şirketi Janssen-Cilag masaya oturdu. Sandoz’un piyasaya giriş yapmamasına yönelik güçlü teşviklerin önerildiği anlaşma sonucunda, neredeyse Sandoz’un bu ilaçtan elde edeceği gelirden bile fazlasının teklif edilmesi söz konusu edildi. 2006 yılına gelindiğinde ise, ilacın jeneriğini piyasaya sürmek isteyen üçüncü bir şirket ortaya çıktığında anlaşma sona erdi.

Anlaşmayı inceleyen Komisyon, tarafları 101. maddeye yani Rekabet Kanunu’nun 4. maddesindeki “rakipler arasında rekabeti kısıtlayıcı anlaşmalar” kurallarına dayanarak cezalandırdı. Yapılan açıklamada, anlaşmanın 17 ay boyunca devam ettiği ve bu sürede jenerik girişinin engellendiği gibi ilacın fiyatının da fahiş seviyelerde seyretmesine sebep olunduğu belirtildi.

Komisyon’un jenerik ilaçların engellenmesine yönelik kararları çoğaltılabilir. Önceki yazılarımızdan hatırlarsanız, Lundbeck ve diğer bazı rakip şirketlerin kendi rakiplerine belli bir ücret verip ilaçların jeneriğinin pazara girişini geciktirdiği, ayrıca Amerika’da da Louisiana Wholesale Drug Co. gibi kararlarla benzer sonuçlara varıldığını görünmüştük. Ayrıca bu şirketlere verilen cezaların, rekabet kurallarındaki “tazminat” meselesinin bariz bir örneği olabileceğini de unutmamak gerek. Türkiye’de de olduğu gibi, ihlalden zarar görenlerin yani bu durumda hastaların bu zararlarını Mahkemelere başvurarak tazmin edebilmeleri mümkün. Bunun yanında, Türkiye’deki ilaç sektör araştırmasının da benzer sonuçları olup olmayacağını beraber göreceğiz.

Reklamlar