Ağustos 15

Etiketler

Yolsuzluk Çin’de bile olsa

Bence yaşlanmanın en güzel yanı gençlerle konuşurken antika cümleler kurabilmek. Misal: “Siz hatırlamazsınız, eskiden dünyanın üçte biri (reel) sosyalist devletler tarafından yönetiliyordu. Serbest Piyasa falan yoktu…” Tahayyül etmesi zor bir dünya. Geriye dönüp bakarken bile rahatsız oluyor insan: Nereden nereye? Sovyetler’in çöküşü hüzünlü oldu, sıvışıkları üstümüze başımıza bulaştı. Çin Halk Cumhuriyeti’nin geldiği nokta ise eski tüfeklere parmak ısırtıyor.

mao_leading_peasants

Devlet kapitalizmi diye başlamıştı. Bugün artık biraz ahbap çavuşlu biraz devletin yakın gözetiminde, kürenin geri kalanı ile ful entegre, emekçisini ve çevreyi sonuna kadar sömüren tıkır tıkır işleyen bir kapitalizm. Yabancı yatırımcılar için bir cennet. Kendi ülkelerinde yapamadıkları fantezileri Çin’in doğası ve insanı üzerinde en rezil şekilde uyguluyorlar. Yeter ki yerli bir firma ile ortak iş yap, ahbap çavuşları da üzme.

Ancak kabak çiçeği gibi açılmanın sonunda, piyasa sisteminin doğasında mündemiç (ihtiyar alert) sıkıntılar baş göstermeye başlamış. Rekabet işleri ile ilgilenen Kurum süt tozu üreticileri ve Formula benzeri bir oluşuma paralel fiyatlama yüzünden ceza kesmişti. İlaç şirketleri hakkında da soruşturma devam ediyor. Şimdi de otomotiv, telekom ve bankaların ürünlerinin fiyatları medyada tartışma konusu olmuş.

Batılı bir kafa, Kurum’un bunu fırsat bilip kendi prestiji için soruşturma açmasını bekleyebilir ama ya bu sektörlerdeki oyuncuların tamamı ya da en büyükleri devlete aitse?

Düşünsenize bazı sektörler var, oyuncular devlete ya da devlet büyüklerinin yakınlarına ait. Buralarda rüşvet, irtikap, kartel, tekelcilik, ihaleye fesat, kamu gücünü özel şirket için kullanma, her türlü “iş” dönüyor ve o sektörlerde siz devletin başka  kurumlarından kışt demesini bekliyorsunuz. Konu dönüp dolaşıp lambrili duvardaki o yazıya geliyor: Adalet mülkün temeli. Adaletin olmadığı, hukukun egemenin borusunu öttürdüğü yerde ancak alçaklar göbeklenir. Geri kalanlar da işin muhabbeti, kabaresi ve hayali ile hayatını tüketir.

pollution-bj-1

(Sabah sabah Çin’e sinirlendim. Atarlı son için kusura bakmayın).

Haberin ayrıntısını Ruters’de okumak için tıklayın.

Reklamlar