Yeni Elektrik Piyasası Kanununa Bir Bakış

Türkiye 14 Mart’ta enerji piyasaları açısından önemli bir gelişmeye imza attı. Bu tarih itibariyle 2001 yılında kabul edilmiş olan Elektrik Piyasası Kanunu değiştirilip yenilenip kesilip biçilerek yeni bir görünüme kavuştu. Bu yeni görünüm şüphesiz son kanundan beri geçen 12 yılın tecrübesi ve yaşanmışlıklarına dayanmakta. Yoktan var edilen olgular, değiştirilen maddeler üzerine analizler yapılacaktır, ancak şu an genel hatları itibariyle öne çıkan değişikliklere bir göz atmakta fayda olabilir.BOS001377

  • Yeni kanunda ortaya çıkan önemli yeniliklerden birisi önlisanslardır. Önlisanslar, adından da anlaşılabileceği gibi üretim lisansı almak isteyen yatırımcılar için bir ön koşul olarak getirilmiştir. Bu ön koşul, yatırıma başlanabilmesi için edinilmesi gereken izin, onay, ruhsat, tesisin kurulacağı bölge için mülkiyet veya kullanım gibi hakları ve belgeleri edinmesi için ihtiyacı olan belirli bir vakit süresince verilmekte ve yatırımcıların üstüne bu yükümlülükleri yerine getirmemesi halinde ön lisansın iptaline kadar gidebilen bir maliyet eklemektedir. Bir anlamda eski kanunun aksine, yeni kanunda yatırımın tam olarak olgunlaştığını görmeden lisansı vermekten vazgeçilmiş görünmektedir.
  • Diğer büyük gelişme ise piyasaya bir piyasa işletmecisinin tanıtılıyor olmasıdır. Nam-ı diğer EPİAŞ için tanımlanmış görevler, organize toptan elektrik piyasalarının işletilmesi, faaliyetlerin mali işlemleri, ve bu piyasalarda gerçekleştirilen mali uzlaştırma işlemleridir. Bu noktada piyasa mali uzlaştırma merkezinin varlığını sürdürüp sürdürmeyeceği belirsizliği ortaya çıkmaktadır. Yeni kanunun bir kısmında merkezi uzlaştırma kuruluşu şeklinde bir tanımlama kullanılsa da, eski kanunda düzenlenen piyasa mali uzlaştırma merkezi hakkındaki bölümler çıkarılmıştır.
  • Piyasaları ilgilendiren bir başka kritik konu ise, eski kanunda düzenlenmiş olan yaptırımların doğurduğu idari para cezalarının neredeyse istisnasız olarak tanımlanan her durum için artmış olmasıdır. Bu durum EPDK’nın piyasalarda daha caydırıcı bir rol üstleneceğinin habercisi olarak gözükmektedir.

Yeni kanun, eski kanunun piyasalara duyduğu bazı güvensizlikleri (üretim yatırımlarının arz güvenliğini sağlayamayacak olması durumunda yapılması gereken düzenlemeler gibi kanun bölümlerini) geride bırakmış, yabancı yatırımcının önüne koyulan limitler (yabancı tüzel kişilerin sektörel bazda kontrol oluşturacak kadar pay sahibi olmasını engelleyen kanun bölümü) tekrar yeni kanunun içinde düzenlenmemiştir. Bunların dışında, piyasalarda faaliyet gösteren EÜAŞ, TETAŞ, TEİAŞ gibi kuruluşların hak ve yükümlülükleri oldukça açık ve düzenli bir şekilde verilmiştir. Bir faydasının olup olmadığı tartışılabilir ama en azından kanundaki belirsizliğin önüne geçilmiştir.

Uzaktan bir bakış atıldığında yeni elektrik piyasası kanununun eskisine göre çok daha derli toplu olduğunu söylemek yanlış olmaz. Bu durumun hem fiziksel olarak hem de içerik olarak kastedildiğini belirtmekte yarar var. Daha uzun süre boyunca analiz edilecek, uygulamalarıyla deneyimlenecek olmasına rağmen, neticede karşımıza çıkan yeni kanunun daha sağlam bir duruş sergilediği kadar daha profesyonel bir şekilde hazırlandığını da görüyoruz.

Reklamlar