RK’dan Elektrikçilere iyi haber

Rekabet Kurulu’nun kamuoyuyla paylaştığı önaraştırma kararı, güncel bir konu olan Gün Öncesi Piyasası (GÖP)’na ilişkin rekabet ihlali iddialarını ele alması sebebiyle hem rekabet hukukuyla hem de enerji hukukuyla ilgilenenlerin dikkatini çekecek nitelikte bir karar.

İlk olarak Rekabet Kurulu’nun incelediği iddiaları ve vardığı sonucu irdelememiz gerekiyor. GÖP’te fiyatların son dönemde aşırı yüksek tutarlarda gerçekleşmesi ve hatta azami fiyatlarla eşitlenmesinin, piyasa katılımcılarının arasında bir anlaşmanın bulunduğuna işaret ettiği ileri sürülüyordu. Rekabet Kurulu ise soruşturma açılmasına gerek olmadığına karar vererek bu iddiaları haklı bulmadı.

BOS001972Neden soruşturma açılmadı?

Kararın detaylarına girmeden önce, GÖP hakkında kısa bir açıklama yapalım: GÖP, Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği (DUY) kapsamında oluşturulan ve piyasa katılımcılarının (yönetmelik kapsamında lisans sahibi olan tüzel kişilerin) bu mekanizmaya tahmini üretim ve tüketim miktar bilgilerini vermeleri yoluyla gerçekleşen organize toptan elektrik piyasasıdır. Bu mekanizmanın kurulma amacı ise elektrik piyasasında arz ve talep dengesinin gün öncesinde sağlanması ve gün içinde yaşanması muhtemel olan kısıtların önüne geçebilmektir. İşte, Rekabet Kurulu’nun incelediği olayda da piyasa katılımcılarının gizli anlaşmalar yoluyla GÖP’teki fiyatların aşırı artmasına sebep olduğu iddiaları incelenmektedir.

Piyasa katılımcıları bunu nasıl yapabilir?

Bunun en tipik örnekleri; elektrik üretiminin bilerek faaliyet dışı bırakılması ya da katılımcılar arası anlaşmalar yoluyla suni arz problemleri yaratarak fiyatların artmasına sebep olunmasıdır. Bu durumların varlığı halinde, katılımcıların pazar güçlerini kötüye kullandığından ve rekabeti bozucu şekilde davrandıklarından söz edilebilir. Ancak arz kısıtlarının iklim koşulları, iletim sınırlamaları veya katılımcıların kendilerinden kaynaklanmayan sorunlar nedeniyle gerçekleşmesi halinde bu fiyat artışlarının sistemin fiziksel özelliklerinden kaynaklandığı ve firmaların rekabeti bozma amacı gütmedikleri kabul ediliyor.

Rekabet Kurulu da, soruşturma açılmasına gerek olmadığı kararını verirken tam da bu noktadan hareket etmiş. Kurul’a göre, GÖP fiyat artışları, piyasa katılımcıları arasındaki bir anlaşmanın değil, BOTAŞ’ın doğal gaz ile elektrik üreten santrallere yaptığı doğal gaz satışlarında zorunlu kısıntıya gitmesinin bir sonucu. Yakıt temin edemeyen santrallerin büyük kısmının faaliyetlerini durdurması elektrik arzında büyük bir düşüşün gerçekleşmesine sebep olmuş ve fiyat artışı arzdaki bu azalma nedeniyle gerçekleşmiş.

Görüldüğü üzere burada piyasa katılımcılarının bilinçli bir şekilde gerçekleştirdiği ve kar amacı güden bir davranışları değil, tümüyle iradeleri dışında girdi sağlayamamalarından kaynaklanan bir durumdan bahsediliyor. Bu durum, elektrik üretiminde doğal gaza olan bağımlılığının bir an önce azaltılması ve doğal gaz endüstrisindeki sıkıntıların giderilmesi gerekliliğini bir kez daha gözler önüne seriyor.

Buna yönelik olarak önemli adımlar da atılıyor. Doğal gazda depolama tesislerinin sayısının artırılması, LNG faaliyetlerinin gelişmesi ve doğal gaz ithal edilen ülkelerde çeşitlilik sağlanmasına yönelik çalışmalar yanında nükleer enerji santrallerinin devreye alınması, inşaatı devam eden HES’lerin işletmeye alınması, kömürün ve yenilenebilir kaynakların kullanımının artması yönünde atılan adımların daha kararlı bir arz yapısı ve daha az dalgalı bir GÖP için önemli olduğunu düşünüyoruz.

Reklamlar