Atık Eşyaların Kontrolü Yönetmeliği

Atık pil, atık yağ, ömrünü tamamlamış lastik ve daha birçok atık piyasasında çıkartılan yönetmeliklerle atıkların çevreye zarar verecek şekilde bırakılması yasaklanıyor ve bunların toplanarak geri kazandırılması zorunlu hale getiriliyor. Bu kapsamda ilgili ürün üreticileri, tabi oldukları yönetmelikler uyarınca atıkları toplamak, geri kazandırmak ve bertarafını sağlamakla yükümlü.

dxelectrica_sectorsÇevre ve Şehircilik Bakanlığı 2012 yılında bu yönetmeliklere bir yenisini ekleyerek Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyaların Kontrolü Yönetmeliği’ni yayınladı. Bu Yönetmelik tıpkı yukarıda bahsettiğimiz düzenlemelerle aynı amacı güdüyor.

Yönetmelik kapsamında elektrikli ve elektronik eşya oldukça geniş bir yelpazeyi kapsıyor: büyük ev eşyaları, küçük ev aletleri, bilişim ve telekomünikasyon ekipmanları, aydınlatma ekipmanları, tüketici ekipmanları, elektrikli ve elektronik aletler, oyuncaklar, eğlence ve spor ekipmanları, tıbbi cihazlar, izleme ve kontrol aletleri ve otomatlar.

Yukarıda sayılan ürünleri üreten teşebbüslerin sayısının oldukça fazla olduğu düşünüldüğünde, Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyaların Kontrolü Yönetmeliği’nin çok fazla üreticiyi ilgilendirdiğini ve yükümlülük altına soktuğunu söylemek mümkün.

Tabi işin bir de rekabet kurallarını ilgilendiren bir boyutu var.

Nitekim Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyaların Kontrolü Yönetmeliği de dahil atık piyasalarına ilişkin yönetmelikler; üreticilerin, atık yönetimine ilişkin sorumluluklarını gerçekleştirmek üzere bir araya gelmesine ve Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş kar amacı gütmeyen yapılar kurmasına izin veriyor. İşte tam da bu noktada rekabet hukukuna ilişkin hassasiyetler başlıyor!

Bu hassasiyetler;

  • Birbirinin rakibi konumundaki üreticilerin bir kuruluş çatısı altında bir araya gelmesi ve söz konusu kuruluşun rakipler arası rekabete aykırı anlaşmalara zemin hazırlayan bir platform haline dönüşme ihtimali ve
  • Birden fazla üretici tarafından kurulduğu için atık toplama piyasasında pazar gücüne sahip hale gelen kuruluşların bu gücünü gerek kendisine üye olmayan üreticiler gerekse atığın bertaraf edilmesine kadarki süreçte rol alan oyuncular bakımından kötüye kullanması riski.

Nitekim Rekabet Kurulu da bu gerekçelerle son yıllarda çeşitli geri dönüşüm pazarları hakkında incelemelerde bulundu ve verdiği 5835617404_72760d0b03kararlar doğrultusunda bu pazarlarda etkin rekabetin sağlanmasını amaçladı.

Bu incelemelerden bir tanesi, bizim de tarafı olduğumuz ÇEVKO önaraştırması. İlgili önaraştırmanın tarafları, Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği çerçevesinde İzmir ilinde ambalaj atıklarının toplanması amacıyla teşebbüslerin bir araya gelerek kurdukları İzgep ile Türkiye’de yetkilendirilmiş kuruluş olarak faaliyet gösteren ÇEVKO’dur.

Kurul, hakkında önaraştırma yürütülen teşebbüslerin pazar ve müşteri paylaşımı içinde olduklarına ve söz konusu teşebbüslerin bir araya gelerek kurduğu İzgep’in rekabeti kısıtlayıcı amacının bulunduğuna karar verdi. Ancak, İzgep’in kurulmasında ve faaliyete geçmesinde Çevre ve Orman Bakanlığı’nın açık teşvik ve desteğinin bulunduğu dikkate alınarak taraflara görüş gönderilmesine karar verildi ve soruşturma açılmadı.

Bununla birlikte Kurul, ÇEVKO tarafından;

  • Belgelendirme hizmet bedelinin müşterilerin bir önceki yılda piyasaya sürdüğü ambalajın tamamı üzerinden hesaplanmasını ve
  • Yeşil nokta markasının kullanım hakkının yetkilendirilmiş kuruluş hizmetleri ile bağlanarak pazarlanmasını

hakim durumun kötüye kullanılması kuralları çerçevesinde inceledi. Ancak ÇEVKO, Rekabet Kurumu’na bir taahhüt yazısı gönderip rekabet kurallarına aykırı davranışlarını derhal gidereceğini taahhüt ettiğinden ÇEVKO hakkında soruşturma açılmadı.

Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmek amacıyla lastik üreticilerinin kurmuş olduğu LASDER tarafından yapılan muafiyet başvurusu atık sistemleri pazarlarında gerçekleşen ve yine ACTECON’un taraf olduğu bir diğer Kurul incelemesi. Bu kapsamda Kurul, ilgili sistemin rekabet kuralları bakımından herhangi bir risk barındırıp barındırmadığını inceledi ve bu sisteme 5 yıllığına muafiyet tanıdı.

Kurul kararlarından da görüleceği üzere, atık piyasaları hakkındaki yönetmeliklerden kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmesi amacıyla üreticiler tarafından kurulan derneklerin –rekabet kuralları bakımından hassas yapılanmalar olduğu düşünüldüğünde- dikkatli bir biçimde dizayn edilmesi ve dernek faaliyetlerinin her aşamasında rekabet kurallarının dikkate alınması gerekiyor.

Reklamlar