OFT: Peki Akaryakıt Fiyatları?

Akaryakıtta arka arkaya gelen fiyat artışları, artık kamuoyunda gelenekselleşen tartışmaları beraberinde getiriyordu. Okunan her gazetenin sayfasında ‘benzine yine mi zam?‘ haberleri, ilgilenen her kişinin dilinde ‘dünyanın en pahalı benzini Türkiye’de mi?‘ cümlesi. Peki bu konuda neler yapıldı, bu durum yalnızca yüksek vergilerle mi açıklanıyordu?

Başlığı OFT ile attık ama, önce Türkiye’deki durumun geçmişine de göz atmalı. İlk defa sorulmayan bu soruların tam ve doğru yanıtı olmasa gerek, ama her cümlenin sonundaki soru işaretlerini biraz azaltabilmeli.

  • Akaryakıt Sektör Raporu: Rekabet Kurumu, sektör temsilcileri ve uzmanların görüş ve önerilerinin derlendiği Raporu 2008 yılında yayınlayarak, yapılması gerekenlere ilişkin yol haritasını belirledi. Buna göre; 5015 sayılı Kanun ile hedeflenen fiyat serbestisi ve rekabetçi fiyatlandırma yaratılamamış, tavan fiyat uygulaması kapsamında bildirilen fiyatlar bayiler tarafından nihai satış fiyatı olarak algılanmıştı. Hatta 5015 sayılı Kanun tasarı aşamasındayken Rekabet Kurumu tarafından verilen Kurum görüşünde bu hususlar belirtilmişti.
  • Önaraştırma Kararı: Gerek EPDK’nın Rekabet Kurumu’na adım atması gerekse de bu Rapor ve devamındaki şikayetler değerlendirildiğinde, bu karar ile Rekabet Kurumu Tüpraş’ın rafinaj pazarındaki hakim durumu güçlendirdiğini dile getirdi. Fiyat bakımından ise, rafineri çıkışı fiyatlarının takibinde dağıtım şirketlerinin fiyatı bir rekabet aracı olarak kullanmak bir yana, fiyat indirimlerinin de yansıtılmaması eğiliminde olduğunu gördü. EPDK’nın yetkilerini kullanması gerektiğini önerdi.
  • Tavan Fiyat Uygulaması: EPDK, Danıştay’ın da hukuka uygun bulduğu tavan fiyat uygulaması kararını 2009 yılında aldı. Bu kararla şirketlerin kâr marjına ve satış fiyatına tavan sınır getirilerek EPDK’nın fiyatlara müdahale yetkisinin olduğu hatırlatılmıştı. Hatta bugünlerde yeniden tavan fiyat uygulansın sesleri de duyulmaya başlanmıştı.
  • Soruşturma: Rekabet Kurumu, sektördeki fiyat seviyeleri ve hareketleri ile sektördeki rekabetçi işleyişe yönelik inceleme yaptığını söylüyordu. Öyle de oldu ve Kurum OPET ve TÜPRAŞ hakkında soruşturma başlattı. İddia ise başta aşırı fiyatlama, mal vermeyi reddetme ve bağlamanın yanında, TÜPRAŞ’ın OPET ile ilişkisinin rekabeti bozucu amaç taşıdığına ilişkin. Sonucu bekliyoruz.

İngiliz Rekabet Otoritesi OFT’nin şimdiki uygulaması ise sektör temsilcileri ve tüketici birliklerinden görüş almak yönünde. Son 5 yılda 38% oranında artış gösteren akaryakıt fiyatları, OFT’yi piyasanın rekabetçiliği konusunda düşüncelere itmiş durumda. Yapılan açıklamaya göre inceleme; ham petrol fiyatlarındaki düşüşün tüketiciye yansıtılıp yansıtılmadığı, dev petrol şirketlerin uygulamalarının perakendeci tarafı dışlayıp dışlamadığı ve diğer ülke rekabet otoriteleri tarafından belirlenen rekabet sorunlarının İngiltere’de de mevcut olup olmadığı yönünde. Bu sorulara ilişkin görüşlerin Ekim ortasına kadar gönderilmesini bekleyen OFT, hazırlayacağı raporu sene başında sunmayı planlıyor, bir yandan da bu görüş çağrısının yeni bir soruşturmaya dönüşebilecek olması gerçeğine de göz kırpıyor.

Serbest piyasa düzeninden bahsederken fiyatlara mutlaka müdahale olması gerektiği gibi bir sonuca ulaşmak doğrudan mümkün değil. Ancak aynı tartışmaların fotokopilerini almak yerine, piyasanın yapısından kaynaklanan sorunların tespiti halinde yapısal düzenlemelere gitmek ve işbirliğini etkinleştirmek gerektiğini biliyoruz.

Haftaya: Doğal gaz Sektör Araştırması Raporu!

Reklamlar