Elektrik ve Doğalgaz Satışında Yeni Kurallar

Avrupa Birliği, 2012 yılına enerji toptan satışında katı kurallarla girdi.

Hatırlayacak olursak, AB’de 2011 yılının sonlarına doğru elektrik ve doğal gaz toptan satış piyasalarına yönelik olarak yeni bir Yönetmelik çıkarılmıştı. Yönetmelik’in amacı; toptan satış fiyatlarını olumsuz yönde etkileyen ve bu nedenle tüketicilerin ve işletmelerin gerekenden daha yüksek fiyatlar ödemesine neden olan “içerden bilgilendirme” (insider information) ve piyasaya yönelik diğer kötüye kullanma hallerinin önüne geçmekti.

İlginçtir ki, bu düzenlemeyle enerji ticareti, kötüye kullanmaları engellemek amacıyla ilk kez AB seviyesinde incelemeye alındı. Bu sayede, üye devletlerdeki düzenleyici otoriteler piyasa manipülasyonu durdurmak amacıyla çeşitli yaptırımlar öngörebilecekler.

Arka Plan

Avrupa’da elektrik ve doğal gaz toptan satış piyasasında yüzlerce şirket faaliyet gösterirken, her gün nerdeyse 10.000’e varan işlem gerçekleşiyor. Enerji sektöründe fiyatlar, diğer sektörlere kıyasla üretim ve iletim kapasitesine daha duyarlı. Bunun nedeni ise elektriğin endüstriyel ölçekte depolanamaması. Bu sebeple, fiyatlar kapasite ile ilgili yanlış bir izlenim yaratılması veya fiili üretim miktarının azaltılmasından kolaylıkla etkileniyor.

Avrupa’nın toptan enerji piyasası da giderek sınır-ötesi bir niteliğe kavuşuyor. Ayrıca piyasadaki alım satım işlemleri de sıklıkla ülke dışında gerçekleşiyor. Bütün bu gelişmeler, ulusal sınırları aşan seviyede piyasa suistimallerinin gerçekleşmesinin nedeni.

Söz konusu düzenlemeye kadar, üye devletlerdeki düzenleyici kurumların sınır-ötesi işlemlerde bilgiye erişimleri bulunmadığından bu piyasalarda neler olup bittiğini anlamaları ve suistimalleri ortaya çıkarmaları çok zordu.

İşte yeni kurallar, bu duruma bir son vermek amacıyla hayata geçirildi. Yönetmelik, elektrik ve doğal gazın müşterilere iletilmesi de dâhil olmak üzere AB’deki tüm elektrik ve doğal gaz toptan satış ticaretinde uygulanacak. Düzenleme ayrıca piyasa suistimallerinin ortaya çıkarılmasını teminen yeni bir sistem getiriyor ve bu kurallara uyulmaması halinde yaptırımlar öngörüyor.

Yönetmelik’in getirdiği kurallar temel olarak şu şekilde:

  • Enerji toptan satış piyasasında alım ve satım işlemlerinde içerden bilgilendirme yasaklanıyor.
  • Arz, talep ya da fiyat verilerine ilişkin olarak yanlış ya da yanıltıcı sonuçlara neden olan manipülatif işlemler ve doğru olmayan bilgilerin yayılması yasaklanıyor.
  • Enerji ticareti ile uğraşanların doğrudan veya üçüncü bir taraf aracılığıyla (broker veya ticari raporlama sistemleri), işlemlerini enerji piyasası düzenleyici kurumları işbirliği ajansına (ACER) raporlaması zorunlu kılınıyor. Raporlanacak bilgiler arasında fiyat, işlem hacmi, işlemin tarih ve zamanı, alıcı, satıcı ve işlemden yararlanan kimsenin adı gibi bilgiler yer alıyor.
  • Yönetmelik ile ACER enerji toptan satış piyasasında tüm ticari işlemlerin gözetimi ve kurallara uyulup uyulmadığı konusunda yetkilendiriliyor. Buna göre, ACER aldığı bilgiler doğrultusunda ilk değerlendirmesini yaptığında piyasada herhangi bir kötüye kullanmanın olduğundan şüphe eder ise üye devletlerdeki düzenleyici otoritelerden konuyla ilgili soruşturma açmasını talep edebilecek. Buna ek olarak, sınır ötesi manipülasyonlarda soruşturmaların koordine edilmesinden de sorumlu. Son olarak, düzenleyici kurumlar bu kuralların ihlal edildiği sonucuna ulaşır ise tüketicilerin uğradığı zararı yansıtacak şekilde yaptırımlar öngörebilecek.
Reklamlar