Elektrik Santralleri Özelleştirmelerine Kısa Bir Bakış

Devlet Planlama Teşkilatı tarafından 2004 yılında yayınlanan Elektrik Enerjisi Sektörü Reformu ve Özelleştirme Strateji Belgesi’nde (Strateji Belgesi), bir geçiş sürecinin ardından elektrik üretim ve dağıtım varlıklarının özelleştirileceği belirtilmişti. Rekabet Kurulu da bildirime tabi olan bu özelleştirmeler hakkında görüş bildirmek ile görevli.

Dağıtım şirketlerinin % 100 oranındaki hissesinin blok satış yöntemiyle, üretim santrallerinin işletme hakkının verilmesi yöntemiyle özelleştirilmesine karar verildi. Bugüne dek 21 elektrik dağıtım bölgesinin 14’ünün ve 52 elektrik üretim (hidroelektrik) santralinin 28’inin özelleştirme işlemi için Rekabet Kurulu’na izin başvurusu yapıldı ve Rekabet Kurulu her bir santral ihalesinde en yüksek teklifi veren üç teklif sahibinin dosyalarını değerlendirmeye aldı.

Özelleştirilmesine karar verilen elektrik üretim şirketleri çeşitli büyüklük ve sayılara göre 19 gruba ayrıldı. Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB) tarafından, özelleştirilmesine karar verilen elektrik üretim şirketlerine ilişkin olarak Rekabet Kurumu’na nihai izin başvuruları yapıldı. Bugüne kadar 30 kararında değerlendirdiği işlemler hakkında Rekabet Kurulu “pazar payları ve ciroları Tebliğ’de yer alan eşiği geçemediği için” işlemlerin izne tabi olmadığı yönünde karar verdi.

Bununla beraber elektrik dağıtım özelleştirmelere ilişkin kararlarda,  şirketlerin özelleştirme işlemlerinin henüz tamamlanmamış olması nedeniyle dikey yoğunlaşmalar açısından yapılan değerlendirmeler kısa tutuldu. Üretime ilişkin kararlarda da işlemin dikey yoğunlaşma yaratıp yaratmayacağı irdelenmedi.

Buna karşın Kurul, elektrik dağıtım şirketlerinin özelleştirme işlemlerini değerlendirirken dikey, yatay ve yakınsayan pazarlar açısından hakim durum yaratması veya hakim durumu güçlendirmesi kapsamında daha detaylı bir analize gerek duydu. Kararlarında özellikle yakınsayan pazarlara ilişkin açıklamalarda doğal gaz perakende pazarı ile elektrik perakende pazarının yakınsayan pazarlar olarak değerlendirilebileceği yönünde görüş belirtti. Ancak yaptığı değerlendirmelerde bu pazarların kesiştiği bölgelerin genelde küçük ölçekli bölgeler olması nedeniyle herhangi bir risk taşımadığı kanaatine vardı ve bu ve diğer değerlendirmeler ışığında işlemlere izin verdi. Kurul İkinci Başkanı Mustafa Ateş’in ise yakınsayan pazarlar konusunda karar alınan hemen her kararda bir karşı oyu bulunmakta.

Reklamlar