Evrensel Hizmet Kapsamında Yenilik

Bakanlar Kurulu Haziran ayının ortalarında 5369 sayılı Kanunda tanımlı “evrensel hizmetler” kapsamını genişleten bir karara imza attı.  29 Haziran 2010 tarih ve 27626 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan bu kararla 5369 sayılı Evrensel Hizmet Kanununun 5’inci maddesinde sayılanlara üç hizmet daha ilave edildi.

Evrensel hizmet kavramının ortaya çıkışı, Avrupa Birliği’nde (AB) ele alınış şekli ve AB uyum çalışmaları çerçevesinde Türk mevzuatına girişi ve uygulanması çok konuşulmuştu. Şu sıralardaki tartışmalar ise daha çok evrensel hizmet kapsamındaki hizmetlerin sunulabilmesi için Ulaştırma Bakanlığı tarafından oluşturulan ve BTK tarafından idare edilen fonun doğru kullanılıp kullanılmadığı yönünde. Bu tartışmalara bir de Bakanlar Kurulu kararıyla yapılan değişikliğin ekleneceği kuşkusuz.

Bakanlar Kurulu kararı ile kanun maddesi kapsamını etkileyen bir değişiklik yapılabilmesinin hukukiliği tartışmasına girmeden bu değişikliğin kapsam ve niteliği üzerinde durmak gerekir ise öncelikle kararla kapsama alınan hizmetlere bir göz atmakta fayda var:

a)      Kamu kurum ve kuruluşlarının basılı bilgi ve belgelerinin, kamu bilişim sistemlerinde ve e-Devlet hizmetlerinde kullanılabilmesini teminen elektronik ortama aktarılarak sayısallaştırılması,

b)      Teknolojik gelişmelerden yararlanmak suretiyle özürlü vatandaşların yaşam şartlarının kolaylaştırılması amacıyla haberleşme ihtiyaçlarının karşılanmasını teminen haberleşme ve benzeri cihaz alınması ve ihtiyaç sahibi kullanıcılara dağıtılmak üzere ilgili kurum veya kuruluşa bedelsiz olarak belirlenen süre şartı aranmadan devredilmesi,

c)      5369 sayılı Kanunun 5’inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde yer alan hükmün; deniz haberleşmesi ve seyir güvenliğinin temini amacıyla Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü Telsiz Haberleşme Müdürlüğünce yürütülmekte olan görevlerden sadece haberleşme alt yapısı ve haberleşme giderleri şeklinde uygulanması.

5369 sayılı Evrensel Hizmet Kanununda “evrensel hizmet”, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde coğrafi konumlarından bağımsız olarak herkes tarafından erişilebilir, önceden belirlenmiş kalitede ve herkesin karşılayabileceği makul bir bedel karşılığında asgari standartlarda sunulacak olan, internet erişimi de dahil elektronik haberleşme hizmetleri ile bu Kanun kapsamında belirlenecek olan diğer hizmetler şeklinde tanımlanmakta.

Bu tanıma ve Kanunun 5’inci maddesinde sıralanan hizmetlere baktığımızda yukarıdaki (a) maddesi ile kapsama alınan hizmetin evrensel hizmet tanımına ne kadar uygun olduğunun tartışmaya açık bulunduğunu görüyoruz.  Zira elektronik haberleşme Kanunda tanımlandığı gibi her türlü verinin iletilmesi, gönderilmesi ve alınmasını kapsarken basılı bilgi ve belgelerin sayısallaştırılması veri oluşturulması kapsamına giren bir faaliyet.

Ne olursa olsun bu madde ile kamu kurum ve kuruluşlarının basılı bilgi ve belgelerine ulaşımın kolaylaştırılmasının evrensel hizmet açısından getirisinin büyük olacağını ortada.  Sayısallaştırmanın icra takibi gibi alanlarda inovatif kamu özel ortaklığı uygulamalarına imkan tanıyarak kamu hizmetlerinin etkinleştirilmesine yönelik hamlelere bir yenisini eklemesi de mümkün gözüküyor.

Bakanlar Kurulu kararı ile eklenen (b) maddesi içeriği ise sosyal devlet ilkesine uygun, engelli vatandaşlar için kolaylık sağlaması bakımından son derece yerinde.  Bununla birlikte uygulamanın nasıl yapılacağı, kötü niyete ve suiistimale açık olabileceği de dikkate alınarak değerlendirilmeli. Bu nedenle bu hükmün uygulanması yönetmelikle ayrıntılı şekilde düzenlenmeli.

Diğer yandan, yukarıda (c) maddesi altında düzenlenen hüküm ise evrensel hizmet kapsamını genişletmekten ziyade daraltan bir düzenleme. Nitekim bu düzenleme ile 5369 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin (g) bendinde bahsi geçen deniz haberleşmesi ve seyir güvenliği haberleşme hizmetlerinin teminini sağlayan kuruluşlardan Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü Telsiz Haberleşme Müdürlüğünün söz konusu evrensel hizmeti, yürüttüğü görevlerden sadece “haberleşme alt yapısı ve haberleşme giderleri” şeklinde uygulayacağı belirtilerek bir tür sınırlama getirilmiş.

Sonuç olarak, Bakanlar Kurulu’nun bu kararı gelişen teknoloji ile hayatımıza daha çok gireceği kuşkusuz olan evrensel hizmet konusunda farklı tartışmaları gündeme taşıyacak gibi gözüküyor.

Reklamlar